Ses temelli, etkileşimli web enstalasyonu

Theblackmap

Dijital bir ağıt · Birsen Roman

Theblackmap, cinsiyete dayalı şiddete maruz kaldığım bir dönemde yazdığım kişisel ağıttan doğdu. Beste ve düzenleme, kaçma çabamın, karşılaştığım müdahalenin ve şiddete teslim olduğumu hissettiğim anların belleğini taşıyor.

Bu enstalasyonda ağıt, kendi hikâyemin sınırlarından çıkarak başka kadınların şiddetle yarıda bırakılan hayatlarını görünür kılıyor. Yüzeyde biriken lekeler, sonlandırılmak istenen bir varlığın bıraktığı izler; yaklaşmak, dokunmak ve dinlemek ise bir karşılaşma biçimi. Kişisel bir ses, burada ortak bir görünürlüğe ve duyulma çağrısına dönüşüyor.

Araştırmanın çıkış noktası

Çalışmanın çıkışında, cinsiyete dayalı şiddetin rastlantısal olayların ötesinde tarihsel ve toplumsal örüntüler taşıyıp taşımadığını araştırma isteği vardır. Kadınların görünür olma ve varlığını koruma çabalarının hangi güç ilişkileriyle çatıştığı sorulur. Kayıtlar, bu soruları araştırmak ve kaybedilen hayatları hatırlanabilir kılmak üzere bir araya getirilir.

Ortam ve sergileme

Web uygulaması araçlarıyla oluşturulan Theblackmap tarayıcıda çalışan; ses, hareketli görsel yüzey ve ziyaretçi etkileşiminden oluşan bir dijital enstalasyondur. 1993’ten bugüne uzanan kayıtların taranması ve yeni verilere ulaşıldıkça yüzeyde yeni izlerin oluşması için kurulan otomasyon, enstalasyonun zaman içinde değişerek varlığını sürdürmesini sağlar.

Mum çatlağı

Mum çatlağı biçimi, ağıdın görsel sembolüdür.

Çatlak formu ve lekeler

Çatlak formu, kayıtların coğrafi referanslarını, yeryüzündeki çatlaklardan sızan magma imgesiyle görünür kılar. Görünmez bırakılan yaşamların izleri, bu açıklıklardan yüzeye sızıyormuş gibi belirir. Coğrafi olarak birbirine yakın kayıtların izleri birleşip kesişerek haritadaki lekeleri oluşturur. Lekeler, bu yakınlıkların ve birikimin görsel karşılığıdır. Farklı yıllara ait kayıtlar, sınır çizgileri olmayan bu koyu yüzeyde birlikte yer alır. Çatlaklara fareyle yaklaşmak veya dokunmak isim kartlarını açar; kartlardan kayıt ayrıntılarına ve kaynak bağlantılarına geçilir.

Ses kurgusu ve etkileşim

Kapatma düğmesindeki kırmızı nokta, sessiz bir kalp ritmiyle büyüyüp küçülerek varlığı işaret eder. Ziyaretçi düğmeye yaklaştığında nokta, yüzeydeki lekeleri kuran görsel dille aynı çatlak biçimine dönüşür: varlık işareti, geride kalan bir izin biçimini alır. Bu dönüşüm, karşılaşmayı sona erdirecek düğmenin üzerinde gerçekleşir. Kartı açmak bir ismi ve ona ait izleri görünür kılarken, kapatmak onları yeniden ziyaretçinin görüşünden çeker. Böylece düğme, görünür kılma ile görünmez bırakma arasındaki paradoksu ziyaretçinin kendi hareketine taşır. Lekeler arasında gezinirken ve detay ya da kaynak açılırken kısa tuş vuruşları duyulur; kalp ritmi görselde kalır.

Veri, zaman ve arşiv

Çalışma, 1993’ten bugüne erişilebilen kaynaklarla belgelenmiş kayıtlarla beslenir; tüm dünyayı kapsayan eksiksiz bir sayım değildir. Tarih seçilerek açılan arşiv, leke dağılımının günlük standart görselini ve o günkü veri kopyasını birlikte saklar. Bu bölüm, bugün erişilen verilerin yarın silinebileceği ya da erişilemez hâle gelebileceği olasılığını ziyaretçiye görünür kılmak ve yeni kayıtlarla eserin leke dağılımındaki değişimi izlemek amacıyla eserde yer alır.

Enstalasyon, beste ve ses tasarımı: Birsen Roman